میرزا عبدالغفارخان نجم الملک که بعدها لقب نجم الدوله یافت ( 1326 -1255هجری قمری،) جغرافیدان و ریاضیدان و منجم بزرگ عهد ناصری و معلم نامدار مدرســۀ دارالفنون، فرزند ملا علی محمد اصفهانی ( 1293 -1215هجری قمری) بود که خود در علوم مختلف دست داشت و در ریاضیات قدیم از سرآمدان عصر به شمار میرفت. نجم الدوله به جز تحصیل و سپس تدریس مداوم در دارالفنون و استخراج تقویم رسمی کشور و نقشه برداری از شهرها و راه ها و انجام دادن نخستین سرشماری جمعیت تهران، صاحب تألیفات زیادی در علوم جدی در خصوصا ریاضیات اســت که تعدادی از آن ها تا سال ها مدار درس و بحث بوده است. در ضمن باید او را از پیشگامان تألیف کتاب درسی در قلمرو علوم در عصر جدید محسوب کرد.یکی ازکتاب های درسی مهم اوکتاب کفایۀالحساب(تهران1291ق). است که برای تدریس در دارالفنون تألیف کرده بود و مکرراً چاپ شده و مورد استفادۀ چند نسل از محصلین قرار گرفته. آنچه ذیلاً تقدیم می شود مقدمۀ وی بر این کتاب است که از چشم انداز تاریخ علم و تاریخ تعلیم و تربیت جدید در ایران، متضمن نکات مهمی است از جمله دربارۀ نقش علم و آموزش های علمی در امور نظامی و فقدان آنها در قبل از تأسیس دارالفنون و علت نیاز به آنها، شیوۀ آموزش در دارالفنون پیش از مدیریت اعتضادالسلطنه بر آن و تحولاتی که پس از آمدن او به وجود آمد، ویژگی های یک برنامۀ درســی و یک کتاب درسی و نیز عناوین مواد درسی. با نظر به این فوائد و نیز در دسترس نبودن این متن، تصمیم به چاپ آن در شمارۀ اول مجلۀ گنجینۀ دارالفنون گرفته شد.
