فصلنامه گنجینه دارالفنون

فصلنامه گنجینه دارالفنون

نگاه اجمالی به مدرسه دارالفنون تبریز و فعالیت‌های علمی و آموزشی آن در دوره قاجار

نویسنده
مدرس مدعو دانشگاه تبریز و دانشگاه شهید مدنی آذربایجان
چکیده
دوره سلطنت ناصرالدین شاه قاجار ( 1313 - 1264 ه. ق)، اشاره با وجود تمامی ضعف‌ها و کاستی‌های خود، از حیث بروز تحولات فکری و تأسیس نهادهای علمی و آموزشی حاصل از ارتباط و تعامل با جهان غرب، دوره درخور توجهی است. در ابتدای این دوره، جامعه سنتی ایران شاهد ظهور دولتمردی فکور و به‌غایت عمل‌گرا چون میرزا تقی‌خان امیرکبیر در مسند صدارت شد؛ دولتمردی که به‌واسطه مشاهده بنیادهای فرهنگی روسیه و عثمانی و کسب تجربه و دانش وافی، به فراست دریافته بود که برای برون‌رفت از این استیصال و درماندگی باید اصلاحات و اقداماتی اساسی در تمامی حوزه‌ها، از جمله حوزه فرهنگی، صورت گیرد. ماحصل چنین تفکرات و خواسته‌هایی، تأسیس نخستین مدرسه به سبک مدارس اروپایی به نام «دارالفنون» در تهران بود. در حدود یک‌دهه بعد، به تأسی از مدرسه دارالفنون تهران، در دوره ولایتعهدی مظفرالدین میرزا، مدرسه‌ای با همان سبک در دارالسلطنه تبریز تأسیس شد؛ مدرسه‌ای که ابتدا به نام مدرسه دولتی خوانده شد، پس از مدت کوتاهی دارالفنون و در نهایت به مدرسه مظفری معروف شد. گر چه ماندگاری چندانی نداشت، اما در تربیت برخی از کارگزاران فهیم و کارآمد دولتی نقش مهمی داشت. مقاله حاضر بر آن است با اتکا به منابع و مآخذ موجود، چگونگی شکل‌گیری مدرسه دارالفنون یا مظفری تبریز و فعالیت‌های علمی و آموزشی و فرجام آن را به صورت مختصر بررسی کند.

  • تاریخ دریافت 24 شهریور 1404