سازمان پژوهش و نوسازی آموزشی که نیمه دوم دهه ۱۳۵۰، اشاره در راستای اجرای مفاد انقلاب اداری و آموزشی و نیز توجه به توصیه‌های یونسکو در زمینه ضرورت تحولات بنیادین در نظام آموزش‌وپرورش شکل گرفت، تلاش کرد تا طرح‌های آموزشی را بر پایۀ پژوهش سامان دهد. یکی از برنامه‌های این سازمان، «طرح آموزشی ایران» بود که پس از جذب متقاضیان و برگزاری دوره‌های آموزشی برای آنان، با ایجاد مدارس تجربی به اجرا درآمد. تجربه‌ای کوتاه اما عمیق که تأثیری ماندگار بر نظام آموزشی ایران گذاشت و اهداف آن، حتی پس از تعطیلی مدارس، از طریق انجمن‌های علمی در حوزه آموزش‌وپرورش ادامه یافت.
این نوشتار در پی آن است که با اشاره به ضرورت‌های اجرای طرح آموزشی و مؤلفه‌های مرتبط با نظام دانش‌آموز محور، دستاوردهای ایجاد مدارس تجربی را هم در دورۀ فعالیت و هم پس از تعطیلی آن، تحلیل و تفسیر نماید.