نهاد آموزش در ایران، سابقه‌ای دیرینه دارد؛ بررسی تاریخی این نهاد، حاکی از پیوند تنگاتنگ آموزش با نهاد دین است. از این رو هدف آموزش، در ایران از دوره باستان گرفته تا ایران اسلامی و حتی تا عصر قاجار (1154 1304 ش) بر اخلاق و فضیلت مبتنی بوده است. از آموزۀ زرتشتی گفتار نیک، پندار نیک و کردار نیک تا تعالیم اسلامی اعم از آموزه‌های قرآنی و سیرۀ پیامبر و حتی متون کلاسیک اندرزنامه‌های فارسی نظیر گلستان سعدی، هسته برنامۀ درسی آن دوره را تشکیل می‌داد. اما در عصر جدید، در مواجهه ایران با غرب، نشانه‌هایی از ضعف و عقب‌ماندگی ایران آشکار شد. بنابراین رسالت آموزش با هدف رفع این بحران، بر مدار دیگری قرار گرفت. نقطۀ عزیمت این رویکرد به دنبال شکست ایران از روسیه و انعقاد معاهدات گلستان در 1192 ش و ترکمانچای در 1207 ش، آغاز شد. از این سال‌ها به‌تدریج، هدف آموزش بر اساس نیازهای نظام سیاسی برای تربیت متخصصانی شکل گرفت که بتوانند پاسخگوی نیازهای نوین باشند.
این مقاله از نوع کتابخانه‌ای اسنادی و با روش توصیفی تحلیلی حاکی است: شکل‌گیری نهاد آموزش نوین در ایران، ارتباطی مستقیم با هدف آموزش متخصص در عرصۀ صنعت اعم از صنایع نظامی، فنی، مهندسی و حِرَف داشت. مدرسۀ دارالفنون به‌عنوان نخستین مدرسۀ دولتی با همین هدف تأسیس شد. این رویکرد بعدها در برنامۀ درسی مدرسۀ صنعتی به‌طور آشکاری نمایان گردید.