2
پژوهشگر و از اعضای کانون نویسندگان و منتقدان خانه تئاتر ایران
چکیده
صنعت چاپسنگی، یکی از صنایع سخت و طاقتفرسای ایران در دورۀ قاجار است؛ این صنعت از یکسو، با مسائل فنی و مواد شیمیایی و ازسوی دیگر، با برخی مسائل هنری (تصویرسازی، کتابت، جلدسازی، کلیشهسازی، صفحهآرایی، قطاعی) و... سروکار داشته است؛ از این رو در زمرۀ صنایعی است که امروزه، از آن بهعنوان یک صنعت یا هنر بینرشتهای یاد میشود. از آغاز صنعت چاپسنگی تا دوران افول آن در ایران، هنرمندان و چاپگران بیشماری ظهور کردند، که پس از مدتی، یا دچار انواع بیماری و حساسیتهای پوستی شدند، و یا در اثر بیمهری و بیاعتنایی، درگذر زمان آنچنان به فراموشی سپرده شدند، که امروزه بهسختی میتوان گوشهای از زندگانی آنان را روشن کرد. میرزا عباس، که سالها ریاست انطباعات (چاپخانۀ) مدرسۀ دارالفنون را برعهده داشت، یکی از این افراد است. او از جمله چاپگران، نقاشان و استادان تصویرسازی مهجور در دورۀ ناصرالدینشاه است، که فعالیتهایش از حوالی 1280 ق. آغاز شد و تا اواخر 1304 ق. ادامه یافت. متأسفانه زندگی و کارنامۀ این هنرمند، همانند بسیاری از همعصران خود، در محاق فراموشی قرار گرفته است. پژوهش حاضر در پی ارائۀ تصویری کلی از فعالیتها و زندگی اوست.
