نظام آموزش‌وپرورش جدید در ایران بیش از یک سده قبل در دوره حکومت قاجاریه پایه‌گذاری شد. در این برهه از تاریخ بود که مکاتب و بنیادهای نظام آموزشی سنتی و کهن، اندک‌اندک با ایجاد مؤسسه‌ها و مراکز تعلیم و تربیت جدید رو به کاهش گذاشت. این وقایع روی تمامی سطوح اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی تأثیرگذاشت. البته در این جایگزینی و دگرگونی آموزشی که چندان هم سهل و آسان نبود، عوامل فراوانی مؤثر بودند. از جمله می‌توان به تحولات و دگرگونی‌های سده نوزدهم کشورهای اروپایی و غرب اشاره کرد. این تحولات فرهنگی و آموزشی در ایران به‌تدریج با تأسیس دارالفنون (پنجم ربیع‌الاول 1268 ﻫ. ق) آغاز شد.
در ولایت کردستان نیز در همین دوره به تأسیس چندین مدرسه جدید اهتمام شد که بعدها پایه‌های اساسی نسل جدیدی را تشکیل داد که با پیدایش و گسترش آن، تأثیرات خود را بر جامعه سنتی آن دوران گذاشت. البته نباید از تلاش همیشگی غرب و بیگانگان برنفوذ فرهنگی خود، در این حوزه نیز نادیده گرفته شود که قطعاً به تبع آن به‌دنبال نفوذ سیاسی بودند. در این جستار علاوه بر تاریخچه و معرفی مدارس مؤثر و تأثیرگذار کردستان در دوره قاجاریه، به آثار و تبعات نظام آموزشی جدید بر جامعه کردها نیز پرداخته شده و دگرگونی‌های علمی و فرهنگی مورد بررسی قرار گرفته است.