در میان افراد قاجار، بهویژه در میان فرزندان، به افرادی برمیخوریم که منشأ خدمات ارزشمندی به رشد و پیشرفت علمی، فنی و ادبی ایران بودهاند. از آن میان باید از محمدعلی دولتشاه، فرزند ارشد فتحعلیشاه نام برد که در عین جوانی صفحات غرب ایران را از تجاوز عثمانی محفوظ نگه میداشت، از عباس میرزا که ولیعهد فتحعلیشاه بود، اما کوتاهی عمرش مجال نداد به پادشاهی برسد و ما او را از فداکاریهایش در جنگهای ایران و روس و معاهده ترکمانچای دغدغههایش برای ایران میشناسیم، و دیگر علیقلی میرزا اعتضادالسلطنه که مردی دانشمند و نواندیش و علاقهمند به رشد و توسعه ایران بود و در این راه از هیچ اقدامی فروگذار نکرد. از آنجا که اعتضادالسلطنه مدتی نسبتاً طولانی مدیریت مدرسه دارالفنون را برعهده داشت و این مدرسه را بیش از پیش ترقی داد، در این نوشتار به شرح حال مبسوط او پرداختهایم.
