در سال‌های نخستین هجوم مغولان، بسیاری از عناصر فرهنگی ایران در معرض انهدام قرار گرفتند، اما مدتی بعد بازتولید فرهنگی در ایران آغاز شد که حمایت مادی و معنوی از دانشمندان و پدیدآمدن مؤسسات فرهنگی و اجتماعی، از جمله مدارس در پوشش نهادهای وقفی به این امر بسیار کمک کرد. با وجود گسترش ساخت مدارس در این دوره، در تحقیقات و پژوهش‌هایی که در این زمینه صورت گرفته است، مدارس و نحوه ساختار و تشکیلات آن‌ها به‌طور اخص بررسی نشده‌اند. تحقیق حاضر، گذشته از معرفی برخی مدارس و مؤسسات علمی وابسته به آن، از جمله دارالکتب، دارالشفا و رصدخانه، به اثبات این موضوع می‌پردازد که طی آن دوره، واقفان با حمایت‌های مالی و معنوی خویش از مؤسساتی مانند مدارس، قادر شدند با عطف توجه به علم و دانش، مانع از رکود و انحطاط فرهنگی ایران شوند. این امر با تأکید بر عملکرد واقفان و وجوه نمادین فرهنگی موجود در مدارس دنبال شده است. از این رو، کوشش بر آن است که ساختار مدارس و واقفان آن، در دوران مغول بررسی و تبیین شود. برای این امر، از روش تحقیق تاریخی و مبتنی بر تحلیل استفاده شده است.