فصلنامه گنجینه دارالفنون

فصلنامه گنجینه دارالفنون

نظامنامه کودکانِ کودکستان رشدیه

نویسنده
محقق و پژوهشگر حوزه تاریخ تعلیم و تربیت
چکیده
زنده یاد میرزا حسن رشدیه از همسرانش (فاطمه، علویه و اشاره عذرا) فرزندان زیادی داشت که برخی از آن‌ها در تأسیس و اداره مدارس و یا امور فرهنگی کشور ایران، فعال بودند. با این وجود در مورد فعالیت‌ها و اقدامات فرهنگی اعضای این خانواده تحقیقات زیادی صورت نگرفته است. همچنین موضوع‌های مرتبط با کودکستان‌ها هم در پژوهش‌های مربوط به تاریخ آموزش و پروش علی‌رغم اهمیت آموزش‌های پیش‌دبستانی کمتر موردتوجه پژوهشگران قرارگرفته است. بر اساس منابع در دسترس، تاکنون از تأسیس کودکستان توسط سه نفر از فرزندان رشدیه به نام‌های جمیله رشدیه، شهناز رشدیه (آزاد) و شم سالدین رشدیه مطلع هستیم. پیدا شدن نسخه چاپی 4 برگی «نظامنامه کودکان کودکستان رشدیه» و شناسایی مؤسس این کودکستان از دلایل این تحقیق است و ضمن بیان مختصر تاریخچه کودکستان در ایران، به بازنویسی متن کامل نظامنامه می‌پردازم. هرچند از دوره قاجار تدوین نظامنامه برای مدارس جدید، رایج شد و حتی میرزا حسن رشدیه نسبت به تهیه و تنظیم «نظامنامه مدرسه رشدیه» اقدام کرده بود؛ اما نگارنده به‌جز این نمونه، نمونه دیگری از نظامنامه کودکستان‌ها را که توسط افراد تهیه و تنظیم‌شده، مشاهده نکرده است.
نتایج تحقیقات نشان می‌دهد جمیله رشدیه (1288 - 1361 ش.) دختر میرزا حسن رشدیه مؤسس و صاحب‌امتیاز کودکستان رشدیه شهر تهران بعد از سال 1323 ش. بوده است.