پس از استقرار مشروطیت، مدارس نوین به شکل گستردهای در سراسر کشور توسط دولت مشروطه و برخی افراد سرشناس تأسیس شدند. در این دوره، دولت مشروطه به چهار دسته از مدارس، بودجه اختصاص میداد. مدارس دولتی، مدارس ملی، مدارس خارجی و مدارس ایرانیان مقیم خارج. مدارس دولتی بهطور کامل بودجۀ سالانه دریافت میکردند و برای سایر مدارس که غیردولتی بودند نیز بودجهای سالانه اختصاص یافته بود و تحتعنوان اعِانه به آنها پرداخت میشد. در این مقاله تلاش خواهیم کرد به موضوع مدارسِ اعانه بگیر در دورۀ قاجار بپردازیم و در خلال آن به این سؤال پاسخ دهیم که در این دوره، دولت با چه سیاستی به مدارس غیردولتی کمکهزینهای تحتعنوان «اعانه» پرداخت کرده است. این پژوهش بر اساس اسناد وزارت معارف و وزارت مالیه انجامگرفته و در پایان چند سند مهم در ارتباط با مدارس اعانه بگیر دورۀ قاجار بازخوانی شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که دولت از پرداخت اعانه بهعنوان ابزاری برای نظارت بر مدارس غیردولتی و اجرای سیاستهای آموزشی خود در این مدارس استفاده کرده است.
