محصلانِ مواجب‌بگیر در دارالفنون

نویسنده

پژوهشگر پژوهشکده اسناد سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

چکیده

تاکنون پژوهش‌های بسیاری با محوریت مدرسۀ دارالفنون انجام شده است. تاریخ تأسیس، عملکرد معلمان خارجی، رشد برخی علوم و فنون و مواردی از این دست، محور بسیاری از پژوهش‌های تاریخی بوده است. در این بین، موضوع مهمی که کمتر مورد توجه قرار گرفته، پرداخت مواجب به محصلان دارالفنون در سال‌های ابتدای تأسیس این مدرسه است. شواهد نشان می‌دهد که محصلان دارالفنون در دورۀ ناصرالدین‌شاه، هم‌زمان با تحصیل در این مدرسه، به‌صورت مستمر مواجب دریافت می‌کردند اما این امتیاز ویژه پس از دورۀ ناصری منسوخ شـد و در ادامه، تحصیل در دارالفنون رایگان شد و در اواخر دورۀ قاجار محصلان ملزم به پرداخت شهریه شدند. در مقاله پیش رو به بررسی پرداخت مواجب به محصلان دارالفنون در دورۀ ناصرالدین‌شاه می‌پردازیم و چند سند مهم در ارتباط با این موضوع را بازخوانی می‌کنیم.