نقش دارالفنون در تدریس، توسعه و تحول رشته های پزشکی ایران

نویسنده

استاد دانشگاه

چکیده

اندیشة تأسیس مدرسه دارالفنون ساختة فکر و تصمیم صدر اعظم بزرگ ایران، امیرکبیر (1268 - 222 ق) است که نیاز به کسب فنّاوری تکنولوژی را درک و ایجاد دارالفنون را ضروری و اجتناب ناپذیر تشخیص داد. چون در قرن هجدهم میلادی که در تاریخ مغرب زمین عصر روشنگری و بسط دانش و تجسس علمی بود، مشرق زمین را نابسامانی، جنگ و کشمکش فراگرفته بود. بدون شک تلاش‌های  امیر کبیر در تأسیس کانونی برای‌تربیت و تعلیم و گسترش روش‌ها و فنون جدید علوم و فنون از جمله پزشکی و درمان، قابل تحسین است.
برخلاف پندار عموم که استفاده امیرکبیر را از آموزه‌های نوین پزشکی در خدمت مقاصد نظامی وی قلمداد می‌کنند، یکی از هدف‌های اصلی امیر در تأسیس مدرسه دارالفنون استفاده از آموزه‌های نوین پزشکی و درمان غربی برای رفاه عامه بوده است.
 تدریس و آموزش طب مدرن، برگزاری کلاس‌های داروسازی، تدریس دروس پزشکی به صورت تئوری و عملی، استفاده از کتب پزشکی غربی، تدریس آناتومی توصیفی و میکروسکوپی، روش‌های بالینی، اعصاب‌شناسی، گردش خون‌شناسی، کالبدشکافی و پیراپزشکی، آشنایی دانش‌آموزان با روش‌های درمان از جمله  جراحی کوچک و بزرگ، طریقه بند آوردن خون، بیهوشی، قطع اعضا، ابداع سیستم امـتحان‌گیری و اعطای گواهی‌نامة پایان تحصیلات، مهم‌ترین مؤلفه‌های اثر گذاری آموزش‌نوین 
در زمینة تدریس، تحصیل و تحول پزشکی مدرسة دارالفنون بوده است.
یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که برایند استفاده از‌اندیشه‌های نوین پزشکی در نظرگاه امیر، مبارزه با خرافه‌گرایی پزشکی، تکوین و تکمیل طب سنتی، جلوگیری از مرگ‌های دسته‌جمعی ناشی از بیماری‌های مسری و همگانی، و در نهایت تجهیز شهرهای مهم به بیمارستان بوده است.
آقای نادر پروین در این مقاله کوشیده است با استفاده از شیوة پژوهش کتابخانه‌ای و اسنادی، مهم‌ترین مؤلفه‌های استفاده از آموزش نوین در تدریس، تحصیل و تحول پزشکی ایران عصر قاجار پیش از مشروطه، در مدرسة دارالفنون را مورد بررسی قرار دهد.