در قرن نوزدهم که عصر رقابت قدرت های استعماری در ایران است، دوران صدارت امیرکبیر یک استثناست. امیر در این دوره، راه مشخص و ثابتی را برای سیاست ایران تعیین کرد و آرمان و مقصود معلومی را پی گرفت. بدیهی بود، در این سیاست برخورد با روس و انگلیس که رفتار قلدرمآبانه ای با دولت ایران داشتند، اجتناب ناپذیر بود؛ برخوردی که گاه امیر پیروز میدان بود و گاهی رقیب. امیر تنها چهرۀ سیاسی عصر قاجاریه است که توانست در سیاست خارجی با ایجاد موازنۀ فعال، منافع ایران را حفظ کند. نکتۀ قابل تأمل اینکه در تمامی عصر قاجار تنها این دوره است که ایران هویت سیاسی مستقلی پیدا کرد و توانست ابتکار عمل را به دست بگیرد و روابط سیاسی خود را از انحصار دولتین متجاوز بیرون کند و حوزۀ مناسباتش را به کشورهای غیرمتخاصم نظیر آمریکا، پروس و اتریش گسترش دهد. فقط در دورۀ صدارت امیرکبیر بود که امتیاز ننگینی به دول استعماری واگذار نشد.
داریوش شهبازی، پژوهشگر تاریخ و زادۀ (مهرماه 1332 ) زرگندۀ شمیران و دانش آموختۀ فوق لیسانس علوم تربیتی دانشگاه تهران است. وی از دهۀ 1360 مشغول مطالعه و پژوهش در تاریخ معاصر، به ویژه حوزۀ تهران شناسی است. او در این سا ل ها تدوین مجموعۀ 20 و چند جلدی «تهران نامه » را به دست گرفته که دو مجلد آن چاپ و نشر یافته است. وی افزون بر آن بیش از 30 جلد کتاب و بیش از صد مقاله در مطبوعات کشور به چاپ رسانده است.