«تحولات معارف و آموزش و پرورش ایران در ســال های جنگ جهانی اول» عنوان سخنرانی نویسنده در پژوهشگاه فرهنگ و ارتباطات اسلامی است که متن آن در زیر ارائه می شود. متن مزبور برگرفته از کتابی با عنوان «انقلابات آموزشی و معارفی در ایران معاصر» است که نگارنده در دست تدوین دارد و به زودی در دسترس همگان قرار خواهد گرفت. امید است سخنرانی و همچنین کتاب مورد بحث، افق های جدیدی را در شناخت تحولات آموزش و پرورش در ایران و مآلاً تحولات پایه ای و بنیادی توســعۀ فرهنگ ایران باز کند. این مقاله از یکی از ســخنرانی های ایشان استخراج و توسط خودشان ویرایش و تأیید شده است.