میرزاصمصام خـان مصورالممالـک یکی از معلمان و نقاشـان ارزنده کشـورمان در دوره هـای قاجـار و پهلـوی اسـت کـه بـا وجـود سال ها تدریـس در مدرسـۀ دارالفنون، و همچنیـن ترسـیم تابلوهـا و نقاشـی های ارزنـده، به جز ذکـر نامی، هیچ سـخن دیگری از شـرح احـوال و آثـارش در تذکره هـا و کتاب هـای نقاشـی بـه میـان نیامده اسـت. نـام و آوازه فعالیت هـا و آثـارش بـه حـدی در هنـر ایران نادیده انگاشـته شـده و بـه محاق تاریکی و فراموشـی سـپرده شـده اسـت که امروزه از یک سـو به سـختی می توان شـرح احوالی از زندگانـی و فعالیت هایـش تهیـه کـرد و از سـوی دیگـر، تهیـۀ فهرسـتی کامـل از تابلوهـا و آثـارش بـه دلیل همـکاری کـم موزه هـا و فقـدان مراکز هنـری و پژوهشـی منسـجم، غیرممکن اسـت. مضـاف بـر همکاری کـم مراکز اسـناد، یکسـان پنداشـتن وی بـا دیگر نقـاش هم عصرش، یعنـی میرزامهدی خـان مصورالملـک و جلوگیـری از رؤیـت و ثبت آثـارش، و تخریب وحشـتناک تابلوهایـش در گنجینه هـای ملـی ایـران، به حـدی بـر ایـن گمنامـی صحـه گذاشـته اسـت کـه امـروزه به سـختی می تـوان چهـره وی را از گزنـد فراموشـی نجـات داد و بـه جامعـۀ فرهنگـی کشـورمان معرفـی کرد. مقالـه ای کـه اینک از نظـر می گذرد سـعی دارد که بـا نگاهی تاریخـی، توصیفـی و تحلیلی و انـدک مـدارک موجود، بـه معرفی شـرح احوال و آثـار این نقـاش ازیادرفتـۀ کشـورمان بپردازد و در نهایـت فهرسـتی از آثـار و تابلوهایـش را تـا حـد بضاعـت به جامعـۀ هنـری و فرهنگی این مرزوبـوم ارائه دهد.
