سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی
فصلنامه گنجینه دارالفنون
2645-4238
5
17
2022
03
21
مدیری توانمند و متفاوت گفت وگو با: مرحوم دکتر رو ح‌الله عالمی رئیس اسبق سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی
13
36
193865
FA
مهدی
چوبینه
محقق و پژوهشگر حوزه تاریخ تعلیم و تربیت
Journal Article
2024
04
10
شنیدن خبر درگذشت دکتر عالمی از آن خبرهایی بود که همه را مبهوت و مغموم کرد. مرحوم دکتر «روح‌الله عالمی » معلمی فهیم و بااخلاق و مدیری شجاع بود که خیلی زود از میان ما رفت. ایشان معاون مطبوعاتی وزارت ارشاد اسلامی و معاون مالی و اداری دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران بود که به عنوان معاون وزیر آموزش وپرورش و رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی در سال‌های ۷۲ تا ۷۷ خدمات به‌یادماندنی و ارزنده‌ای در زمینه‌های مختلف انجام داد. به عنوان مثال در زمان مدیریت ایشان برای اولین بار پس از ۴۰ سال تمام کتاب‌های درسی بدون تأخیر و در شروع سال تحصیلی در اختیار معلمان و دانش‌آموزان قرار گرفت! البته ایشان در دوره‌ای کوتاه و در زمان اوایل تأسیس امور تربیتی از مربیان و کارشناسان امور تربیتی و مدتی کوتاه هم در زمان وزارت آقای حسین مظفر، معاون برنامه‌ریزی نیروی انسانی وزارت آموزش‌وپرورش بودند که هدف ما از این گفت‌وگو ثبت تاریخ آموزش‌وپرورش از نگاه ایشان در بخش‌های دوران خدمت آن مرحوم است.<br />طی دو جلسه که برای مصاحبه تاریخ شفاهی سازمان پژوهش به دفتر کارشان رفتم با همان روی گشاده و حسن خلق منحصربه‌فردش مواجه شدم. افتادگی و تواضع همان بود که در زمان معاونتش داشت. بدون هیچ اغراقی، اغلب کسانی که در سه دهه اخیر در سازمان پژوهش خدمت کرده‌اند از او به نیکی یاد می‌کنند و ویژگی‌های مدیریتی‌اش را به خاطر دارند. باور رفتنش بسیار سخت است. گفت‌وگو روحش شاد و یادش گرامی باد.
https://darolfonoonmag.oerp.ir/article_193865_e7bad1530dc1f385ff19ebfc3761dd01.pdf
سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی
فصلنامه گنجینه دارالفنون
2645-4238
5
17
2022
03
21
نگاهی به کتیبه‌های دارالفنون
39
48
193866
FA
سعید
وزیری
محقق و پژوهشگر حوزه تاریخ تعلیم و تربیت
Journal Article
2024
04
10
معماری ایرانی اسلامی علاوه بر کارکرد خاص خود که برای یک موضوع خاص مانند مسجد، محل سکونت و ... ساخته و بنا می‌شود، هر یک از اجزا و عناصر آن نقش رسانه‌ای دارد که پیام‌های فرهنگی آموزشی و دینی را به مخاطب منتقل می‌کند که در شماره‌های آینده به این موضوع بیشتر خواهیم<br />پرداخت.<br />کاشی‌کاری‌ها و کتیبه‌های مدرسه دارالفنون نیز یکی از این اجزا و عناصر این بنای تاریخی است که ضمن ایجاد زیبایی در بنا با بیان آیات و احادیث شریف و اشعار، اهمیت و جایگاه علم و دانش را در فرهنگ این مرز و بوم نشان می‌دهد.<br />در شماره ۱۲ به این موضوع به صورت خیلی مختصر پرداختیم. در این شماره از زاویه‌ای دیگر این موضوع مورد بررسی قرار می‌گیرد.
https://darolfonoonmag.oerp.ir/article_193866_27afbb67ff21b56bea33324052d85d6c.pdf
سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی
فصلنامه گنجینه دارالفنون
2645-4238
5
17
2022
03
21
تربیت معلم در ایران به روایت اسناد از دارالمعلمین تا دانشگاه فرهنگیان (قسمت دوم)
51
60
193867
FA
رحیم
روحبخش
محقق و ژوهشگر حوزه تاریخ تعلیم و تربیت
Journal Article
2024
04
10
تربیت نیروی انسانی به عنوان مرکز توسعه و پیشرفت اشاره هرکشوری، از طریق استقرار نظام تعلیم و تربیت و آموزش و پرورش کارامد میسّر خواهد شد و کارآمدی نظام تعلیم و تربیت موکول است به کارآمدی معلمین و مربیان. از این رو همواره تربیت معلم یکی از دغدغه‌های نظام‌های سیاسی بوده است. تجربه بیش از یک‌صد سال تربیت‌معلم در ایران معاصر هم حاکی از آن است که درطول شش‌دهه قبل از انقلاب اسلامی و چهار دهه پس از آن برخی رویکردها و جهت‌گیری‌ها یکسان و البته برخی سیاست‌گذاری‌ها هم متفاوت بوده است. توجه به بعد مهارتی تربیت‌معلم و ضرورت استقرار نظام پذیرش و گزینش خاص و یاددهی برخی دروس به دانش‌آموز معلمان پسر و دختر و قرارگرفتن دروسی از قبیل اصول علم اخلاق و اخلاق آموزگاری تا درج کلید واژه‌های معلم صالح و ذی‌فن و آگاه، بیانگر سیر تحول رویکردی به مقوله تربیت‌معلم است. سرعت تغییرات ناظر به‌عنوان ساختارهای متولی تربیت معلم موردنیاز جامعه، گویای آن است که انتظارات جامعه و دولت‌مردان و نیز سرعت تحولات جامعه همواره منجر به اصلاح عناوین و در ذیل آ نها اصلاح رویکرد و رویه‌ها بوده است که این تغییرات به‌خصوص در عرصه ساختارهای تربیت معلم نمود بیشتری دارد.<br />در قسمت اول این مقاله، تاریخچه تربیت‌معلم از ابتدا تا دهه 40 مورد بررسی قرار گرفت. در این شماره از دهه 40 تا بعد از انقلاب اسلامی مرور خواهد شد.
https://darolfonoonmag.oerp.ir/article_193867_b517eda2f26b1380cf4e8b5c919bb511.pdf
سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی
فصلنامه گنجینه دارالفنون
2645-4238
5
17
2022
03
21
تاریخچه آموزش و برنامه‌های درسی هنر در ایران (قسمت اول)
61
72
193871
FA
خدیجه
بختیاری
محقق و پژوهشگر حوزه تاریخ تعلیم و تربیت
جمیله السادات
حسینی روح‌الامینی
محقق و پژوهشگر حوزه تاریخ تعلیم تربیت
Journal Article
2024
04
10
مرور تاریخی بر روند آموزش هنر در مدارس ایران که خود بخشی از تاریخچه آموزش‌های فنی و حرفه‌ای در کشور است موضوع این مقاله خواهد بود. بخش دیگری از آموزش‌های فنی و حرفه‌ای وزارت آموزش‌وپرورش قبل از تغییر نظام آموزشی، آموزش خدمات بود. این بخش شامل مدارس بازرگانی و همچنین هنرستان‌ها و آموزشگاه‌های حرفه‌ای دختران می‌شد (مرجانی 1370 ، ص 265 ). سیر تحول آموزش و برنامه‌های هنر از زمان تأسیس اولین مدرسه هنر در ایران تغییرات زیادی داشته است. در این مختصر سعی شده است به موفقیت‌ها و ناکامی‌ها در تأسیس مدرسه صنایع مستظرفه، مدارس موسیقی، هنرستان هنرپیشگی، هنرستان دختران، ایجاد رشته‌های جدید هنری مانند پویانمایی، جداول دروس گروه هنر و نیز تغییرات در برنامه‌های درسی هنرستان بانوان، هنرستان‌های هنرهای زیبا، اهداف، محتوا، طول دوره، ساعات درس و عناوین رشته‌های زمینه<br />هنر پرداخته شود.<br />این مقاله با استناد به «صورت مذاکرات» و «مصوبات» شورای عالی معارف /فرهنگ و آموزش‌وپرورش تهیه‌شده که اصلی‌ترین مرجع اطلاعات برنامه‌های درسی، جداول دروس و مواد درسی در این جستار است. گرچه این نوشتار مرور تاریخی برخی از رشته‌های هنر و محدود به چند بازه زمانی و تاریخی است، اما امید می رود که برای علاقه مندان به آموزش هنر در ایران، تصویر ارزشمندی ارائه دهد. (لازم به ذکر است این نوشتار به دلیل طرح مطالب گسترده و حجم صفحات آن، در دو بخش و در دو شماره در نشریه دارالفنون به چاپ خواهد رسید. در بخش نخست تاریخچه آموزش هنر را بامطالعه برخی از رشته‌های هنری موردبررسی قرار خواهیم داد. این روند را در بخش دوم با هنرستان‌های هنرهای زیبا و ایجاد و حذف برخی دیگر از رشته‌های تحصیلی در زمینه هنر ادامه خواهیم داد).
https://darolfonoonmag.oerp.ir/article_193871_e04447d91b515152406ff28f65f849ff.pdf
سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی
فصلنامه گنجینه دارالفنون
2645-4238
5
17
2022
03
21
کتابچه ناله متعلمین تألیفِ دکتر امیرخان
73
90
193874
FA
مهرداد
فردیار
محقق و پژوهشگر حوزه تاریخ تعلیم تربیت
Journal Article
2024
04
10
باوجود اهمیت موضوع اعزام محصل به خارج از کشور توسط اشاره دولت یا والدین در دوره قاجار و تأثیر آن بر آموزش نوین و رواج صنایع جدید، تحقیقات زیادی درای نباره انجا منشده است و حتی از سرگذشت بسیاری از این محصلین و نحوه زندگی‌شان (در هنگام تحصیل و بعدازآن) و نیز کیفیت تحصیلات و آموزش آن‌ها بی‌اطلاع هستیم و جسته وگریخته در این خصوص مطالبی در خاطرات و یادداشت‌ها مشاهده می شود.<br />رساله کمیاب «ناله متعلمین» درباره اعزام محصلین به خارج از کشور، وضیعت تحصیل و زندگانی آن‌ها در دوره تحصیل و نیز اشتغالشان پس از فارغ‌التحصیلی و بازگشت به کشور است و بنابر ادعای نویسنده در متن رساله، پیش‌تر گزارش مفصلی در این‌باره به سفارت ایران در پاریس ارسال کرده است. نویسنده با توجه به سابقه زندگی در خارج از کشور ضمن بیان مشکلات و معضلات موجود، به ارایه راهکار و پیشنهادهایی در این زمینه پرداخته است. این کتابچه چاپ سربی توسط دکتر امیرخان طبیب نظامی و معلم تشریح مدرسه دارالفنون تألیف شده و فاقد تاریخ انتشار است.<br />این پژوهش ضمن معرفی و بازنشر کامل این کتابچه، برای شناسایی نویسنده (دکتر امیرخان) و تاریخ تقریبی انتشار آن تلاش می‌کند. با استفاده از روش استنتاجی تاریخ انتشار تقریبی این کتابچه حدود سال‌های 1284 تا 1288 شمسی، یعنی متعلق مقالات و یادداشت‌ها به اواخر دوره قاجار برآورد می‌شود.
https://darolfonoonmag.oerp.ir/article_193874_493d5ae00ccd957157619b292a707db6.pdf
سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی
فصلنامه گنجینه دارالفنون
2645-4238
5
17
2022
03
21
مدارس اعانه بگیر در دورۀ قاجار
91
100
193875
FA
امین
محمدی
محقق و پژوهشگر حوزه تاریخ تعلیم و تربیت
Journal Article
2024
04
10
پس از استقرار مشروطیت، مدارس نوین به شکل گسترده‌ای در سراسر کشور توسط دولت مشروطه و برخی افراد سرشناس تأسیس شدند. در این دوره، دولت مشروطه به چهار دسته از مدارس، بودجه اختصاص می‌داد. مدارس دولتی، مدارس ملی، مدارس خارجی و مدارس ایرانیان مقیم خارج. مدارس دولتی به‌طور کامل بودجۀ سالانه دریافت می‌کردند و برای سایر مدارس که غیردولتی بودند نیز بودجه‌ای سالانه اختصاص یافته بود و تحت‌عنوان اعِانه به آن‌ها پرداخت می‌شد. در این مقاله تلاش خواهیم کرد به موضوع مدارسِ اعانه بگیر در دورۀ قاجار بپردازیم و در خلال آن به این سؤال پاسخ دهیم که در این دوره، دولت با چه سیاستی به مدارس غیردولتی کمک‌هزینه‌ای تحت‌عنوان «اعانه» پرداخت کرده است. این پژوهش بر اساس اسناد وزارت معارف و وزارت مالیه انجام‌گرفته و در پایان چند سند مهم در ارتباط با مدارس اعانه بگیر دورۀ قاجار بازخوانی شده است.<br />یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که دولت از پرداخت اعانه به‌عنوان ابزاری برای نظارت بر مدارس غیردولتی و اجرای سیاست‌های آموزشی خود در این مدارس استفاده کرده است.
https://darolfonoonmag.oerp.ir/article_193875_8c4e117e7a567f27b337e3f0a12a7de9.pdf
سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی
فصلنامه گنجینه دارالفنون
2645-4238
5
17
2022
03
21
معرفی مدرسه ماندگار شهر اصفهان دبیرستان ماندگار صارمیه
101
105
193876
FA
بیتا
مهدی
محقق و پژوهشگر حوزه تاریخ تعلیم و تربیت
Journal Article
2024
04
10
با عنایت به مصوبه چگونگی اداره مدارس ماندگار مصوب جلسه 725 شورای‌عالی آموزش‌وپرورش تاریخ 28 / 4/ 1384 ، شورای‌عالی با تصویب آن دسته از مدارسی که از قدمت تاریخی و سوابق درخشان علمی، آموزشی و فرهنگی در سطح ملی یا استانی برخوردار هستند موافقت می‌کند. براساس مصوبه مذکور، به مدارس واجد شرایط برای کسب عنوان «ماندگار» این امکان داده خواهد شد تا با فراهم آوردن شرایط مناسب تحصیلی برای افراد مستعد و خلاق و استفاده بهینه از امکانات و زمینه‌های موجود، از تجارب ارزنده فارغ‌التحصیلان خود بهره‌مند و به‌عنوان الگویی مناسب و پیشرفته در زمینه‌های آموزشی و تربیتی به سایر واحدهای آموزشی معرفی شوند.
https://darolfonoonmag.oerp.ir/article_193876_1d66485abd505867f910eb24e61d4a6e.pdf
سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی
فصلنامه گنجینه دارالفنون
2645-4238
5
17
2022
03
21
معرفی و نقد کتاب نیم‌رخ نگاهی و نظری به کتاب «نیم‌رخ، من و آموزش‌وپرورش » اثر مهندس هادی عزیززاده
109
115
193877
FA
هوشنگ
غلامی
محقق و پژوهشگر حوزه تاریخ تعلیم و تربیت
Journal Article
2024
04
10
خاطره‌نگاری و ثبت وقایع روزانه افراد به‌ویژه شخصیت‌های سیاسی، علمی، فرهنگی و مدیران، مسئولان، صاحب‌منصبان از دیرباز موردتوجه بوده و به‌عنوان مستندات ثبت تاریخ و تاریخ شفاهی به‌حساب می‌آید.<br />هادی عزیززاده یکی از فرهنگیان، کارشناسان و مدیران وزارت آموزش‌وپرورش در بعد از انقلاب اسلامی در سمت‌های اداری حساس و تأثیرگذاری که بیشتر در جایگاه سیاست‌گذاری کلان نظام آموزشی کشور بوده‌اند. شناخت این سیاست‌های کلان و برنامه‌ها و تأثیرات آن بر محصولات و خروجی و روند نظام آموزشی کشور می‌تواند برای پژوهشگران و محققان حوزه تاریخ آموزش‌وپرورش مفید و مهم باشد. گرچه به این خاطرات نیز باید با نگاه نقادانه نگریست و به صورت پژوهشگرانه آن‌ها را مورد توجه قرار داد. در ذیل به بررسی این کتاب می‌پردازیم.
https://darolfonoonmag.oerp.ir/article_193877_30032b8e0903714a5ff063e3eeeadda9.pdf